TÜRK MİTOLOJİSİ VE TARİHİ

     Şamanist uygulamalarının en temel özelliği avcı ya da göçebe toplumların karakteristiği olmasıdır. Bu toplulukların dini hayatı, tarım topluluklarına nazaran daha çok bireysel uygulamalarla oluşur. Şamanın eylemi bunun kanıtıdır. Bu toplulukların ölüm karşısındaki tavırları doğayı ve doğayı yöneten güçleri ele alışları tarım topluluklarından farklıdır. Tarım yapan kişi veya toplum ölümü tohumun toprağa atılması gibi ele alır. Buğday başağı koparılarak hem insanlara yiyecek sağlar hemde gelecek yıl yeniden doğmak için bekletilmekte ve baharın gelişi ile yeniden diriltilmektedir. Oysa avcı dünyasında öldürülüp kesilen hayvan insana özünü sağlayacak olan etini verir,dişleri onun süsü, postu onun elbisesi ve çadırı, sinirleri ipi, kemikleri aleti olur. Hayvan yaşamı, bütünüyle insan hayatına ,yaşamına, aktarılmıştır. Bundan dolayı tarım ile uğraşan doğayı reenkarnasyon olayı gibi algılar ancak avcı için bu söz konusu değildir. Avcı kullandığı hayvanı kutsal görür ona saygılı davranır çünkü onu bir kez avlayacak ve o avladığı bir daha yaşayamayacak. Bunun bilincinde olan avcı onların ruhlarını ve yaratılmış olan her şeyin ruhlarını kutsal görür. Burada kutsallıktan kasıt onlara tapınma değildir. Onları hayatlarının devamını sürdürmesi için birer araç gördükleri için saygı duyarlar.
     Yine tarımla uğraşan topluluklarda kollektif üretim çok gerekli ve yoğun olduğu için dini ritüeller toplu katılımla rahipler ya da ruhban sınıfla gerçekleştirilirken, avcı göçebe toplumlarda kollektif eylem tarımcıya oranla daha düşük düzeyde olduğu için dini ritüeller daha bireysel düzende geçer. Bunun en önemli örneği ŞAMAN'dır. Şaman, tarım toplumlarında ki rahip yada ruhban sınıfla karıştırılmamalı. Şaman toplumdaki kutsallığa bütünüyle hakim bir rahip değildir. Bazı kurban törenleri, cenaze törenleri o olmadan da yapılabilir. O, tarımcı toplumda ritüelin döngüsel doğası sonucu belirlenmiş ayini yerine getiren rahipten, din adamından farklı olarak, toplumu nereden geleceği belli olmayan tehlikelerden, kıtlıktan, hastalıklardan ve kötü ruhlardan koruyan birisidir. Bu yönüyle şaman, rahipten ayrılır. Tarım toplumlarında rahipsiz çogu dini ayin ve ritüeller yapılamazken, avcı göçebe toplumlardaki şamanizm inancında, şaman olmadan her türlü ayin ve ritüeller tam anlamıyla yapılabilir. Belirttiğimiz üzere şaman, toplumunu habersiz gelecek olan tehlikelerden korumakla yükümlüdür. O nun tek amacı toplumu kötü olaylardan korumaktır.
     Buraya kadar şamanizm hakkında çok genel bir açıklamada bulundum, bir sonraki yazılarımda Türklerde Şamanizm başta olmak üzere diğer toplumlardaki şamanizm anlayışları üzerinde duracağım